Centrum Medyczne Promed

Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej

O chrapaniu i bezdechu

Badania i leczenie zaburzeń snu to stosunkowo młoda gałąź medycyny. Powstanie i doskonalenie nieinwazyjnych metod śledzenia procesów fizjologicznych w czasie snu spowodowało żywiołowy rozwój tej dziedziny w ostatnim dwudziestoleciu.

Zaburzenia oddychania w czasie snu mogą występować w wielu chorobach. Należy tu wymienić m.in.: przewlekłą obturacyjiną chorobę płuc, przewlekłą niewydolność serca, schorzenia neurologiczne, choroby nerwowo-mięśniowe, choroby endokrynologiczne, astmę, śródmiąższowe włóknienie płuc. Obturacyjny bezdech senny (OBS) jest poważną, zagrażającą życiu chorobą. Występuje u ok. 4% mężczyzn i 2% kobiet. Jest to zaburzenie oddychania polegające na powtarzającym się zapadaniu górnych dróg oddechowych i przerywaniu dopływu powietrza do i z płuc, czyli bezdechach. Bezdechy trwają zwykle kilka do kilkudziesięciu sekund. W ciągu nocy liczba takich epizodów może dochodzić do kilkuset. Towarzyszy im nieregularne i głośne chrapanie, które jest typowym objawem choroby. Drożność gardła zależy od równowagi dwóch czynników: wielkości ujemnego ciśnienia panującego w gardle w czasie wdechu, zbliżającego jego ściany ku sobie, oraz przeciwdziałającego temu - napięcia mięśni rozszerzających. Dodatkowym czynnikiem zwężającym światło gardła może być obrzęk podniebienia, języczka i błony śluzowej ścian gardła spowodowany chrapaniem. Światło gardła ulega zwężeniu wraz ze zwiększaniem się ilości tkanki tłuszczowej odkładanej na szyi, czyli otyłością.

Typowym objawem choroby jest głośne, nieregularne chrapanie. Bezdech powoduje natychmiastowe, pogłębiające się niedotlenienie oraz hiperkapnię, to z kolei powoduje najczęściej nieuświadomione wybudzenia. Struktura snu jest zaburzona, sen jest niespokojny i nie daje wypoczynku.

Objawy choroby to głównie uczucie zmęczenia, nadmierna senność, zaburzenia pamięci i koncentracji uwagi. Powodują one zmniejszenie efektywności pracy, co może prowadzić do jej utraty. Zaburzenia stanu emocjonalnego (lęk, depresja, drażliwość) mogą być przyczyną konfliktów rodzinnych i zawodowych. Chorzy na OBS bardzo łatwo zasypiają w nieodpowiednich miejscach i sytuacjach. Często są sprawcami wypadków komunikacyjnych i w miejscu pracy. Problemem są także zaburzenia potencji seksualnej, nocne oddawanie moczu, duszność, wzmożona potliwość i kołatanie serca. Mężczyźni, u których występują zaburzenia oddychania podczas snu, zdecydowanie częściej cierpią na problemy z erekcją.

W opublikowanym w 1990 roku w Stanach Zjednoczonych badaniu przeprowadzonym na 1025 pacjentach z zaburzeniami erekcji, stwierdzono występowanie zaburzeń oddychania podczas snu o różnym natężeniu u ponad 80 % z nich. Z kolei w grupie chorych z bezdechami stwierdzono częstość występowania problemów z erekcją u ponad 50% pacjentów!
U około 50% chorych na OBS stwierdza się nadciśnienie tętnicze. Podczas snu mogą występować zaburzenia rytmu serca, niekiedy bardzo groźne. W przypadkach nasilonej hipoksemii stwierdzano komorowe zaburzenia rytmu, w postaci salw pobudzeń przedwczesnych, częstoskurcz komorowy, a nawet migotanie komór. Ponadto niedotlenienia związane z bezdechami mogą nasilać niedokrwienie mięśnia sercowego i być przyczyną zawału serca. Zawały serca i udary mózgu występują częściej u chorych na OBS niż u ludzi z podobnymi czynnikami ryzyka, ale nie chorującymi na OBS.

Obturacyjny bezdech senny powoduje zaburzenia wydzielania hormonów: upośledzone jest wydzielanie testosteronu i somatotropiny, wzrasta wydzielanie przedsionkowego hormonu natriuretycznego. Związane jest to z wystąpieniem impotencji, nykturii i zaburzeniami wzrostu (u dzieci). U 50% otyłych mężczyzn chorujących na cukrzycę II typu wykryto OBS.

Najbardziej charakterystycznym objawem choroby jest stałe i głośne chrapanie. Jeśli chrapanie nie występuje, OBS jest mało prawdopodobny. Osoby, u których zauważono bezdechy, epizody dławienia się i duszenia podczas snu powinny mieć wykonane badania w kierunku OBS. Informacje te można najczęściej uzyskać od osoby śpiącej z chorym lub innych członków rodziny. Otyłość, zwłaszcza górnej połowy ciała,jest czynnikiem ryzyka choroby i ma istotny wpływ na ciężkość jej przebiegu. Masa ciała chorych wynosi najczęściej powyżej 120% masy należnej. Obwód szyi powyżej 43 cm u mężczyzn i 41 u kobiet. Do wystąpienia choroby predysponuje także zwężenie jamy nosowo-gardłowej, spowodowane skrzywieniem przegrody nosowej, polipami nosa, przerostem migdałków podniebiennych, długim języczkiem, dużym językiem, małą cofniętą żuchwą.

Dowiedz się więcej na temat leczenia chrapania i bezdechu