SIBO – ukryty problem wzdęć i biegunek

Czym jest SIBO?

SIBO (Small Intestinal Bacterial Overgrowth) to stan, w którym bakterie, które normalnie zasiedlają jelito grube, namnażają się w nadmiernej ilości w jelicie cienkim. W zdrowym organizmie jelito cienkie zawiera stosunkowo niewiele bakterii w porównaniu do jelita grubego. Gdy równowaga ta zostaje zaburzona, może dojść do rozwoju charakterystycznych objawów.

Objawy SIBO – jak rozpoznać problem?

Objawy SIBO mogą być zróżnicowane i często przypominają inne zaburzenia trawienne. Najczęstsze to:

Objawy żołądkowo-jelitowe:

• Wzdęcia, szczególnie nasilające się po posiłkach
• Biegunki lub luźne stolce
• Bóle brzucha o charakterze skurczowym
• Nadmierne gazowanie
• Nudności
• Refluks żołądkowo-przełykowy

Objawy systemowe:

• Niedobory witamin, szczególnie B12 i witamin rozpuszczalnych w tłuszczach
• Zmęczenie i osłabienie
• Utrata masy ciała mimo normalnego lub zwiększonego apetytu
• Problemy skórne
• Zaburzenia nastroju

Objawy SIBO często nasilają się po spożyciu pokarmów bogatych w węglowodany fermentujące, takich jak cebula, czosnek, fasola czy niektóre owoce.

Przyczyny rozwoju SIBO

Przyczyny SIBO mogą być wielorakie i często współwystępują ze sobą:

Zaburzenia motoryki jelit:

• Cukrzyca
• Niedoczynność tarczycy
• Choroba Parkinsona
• Sklerodermia

Strukturalne nieprawidłowości:

• Zwężenia jelita
• Przepukliny
• Diwertikuloza
• Stany po operacjach brzusznych

Zaburzenia wydzielania:

• Niedobór kwasu żołądkowego
• Niewydolność trzustki
• Zaburzenia wydzielania żółci

Inne czynniki:

• Długotrwałe stosowanie inhibitorów pompy protonowej
• Antybiotykoterapia
• Przewlekłe choroby zapalne jelit
• Zaburzenia immunologiczne

Diagnostyka SIBO

Złotym standardem diagnostyki SIBO jest test oddechowy z laktozą, glukozą lub laktuloną. Test polega na spożyciu określonego substancji, a następnie pomiarze stężenia wodoru i metanu w wydychanym powietrzu. Podwyższone wartości wskazują na obecność bakterii fermentujących węglowodany w jelicie cienkim.

Gastrolog może również zalecić dodatkowe badania, takie jak:

• Morfologia krwi z oceną poziomu witamy B12
• Badanie poziomu kwasu foliowego
• Ocena wchłaniania tłuszczów
• W niektórych przypadkach endoskopia z pobraniem treści jelitowej

Leczenie SIBO – kompleksowe podejście

Leczenie SIBO wymaga indywidualnego podejścia i często składa się z kilku etapów:

Antybiotykoterapia: Podstawą leczenia są antybiotyki o działaniu miejscowym, takie jak rifaksymina, które działają bezpośrednio w jelicie, nie wpływając znacząco na florę jelita grubego. Czasami stosuje się także metronidazol lub tetracyklinę.

Modyfikacja diety: Kluczowym elementem terapii jest dieta niskofruktanowa (Low FODMAP), która ogranicza pokarmy fermentujące i zmniejsza objawy. Dieta powinna być wprowadzana pod kontrolą dietetyka.

Leczenie przyczyny podstawowej: Ważne jest zidentyfikowanie i leczenie schorzenia, które mogło doprowadzić do rozwoju SIBO.

Suplementacja: Uzupełnienie niedoborów witamin i minerałów, szczególnie witaminy B12, kwasu foliowego i witamin rozpuszczalnych w tłuszczach.

Probiotyki: Niektóre szczepy probiotyków mogą wspierać prawidłową florę jelitową, choć ich stosowanie w SIBO wymaga ostrożności.

Rokowanie i zapobieganie

Przy odpowiednim leczeniu rokowanie w SIBO jest zazwyczaj dobre. Kluczowe jest jednak leczenie przyczyny podstawowej, aby zapobiec nawrotom. Regularne kontrole u gastrologa pozwalają na monitorowanie skuteczności terapii i wprowadzanie niezbędnych modyfikacji.

SIBO to poważne zaburzenie, które może znacząco wpływać na jakość życia. Wczesne rozpoznanie i kompleksowe leczenie pod okiem doświadczonego gastrologa dają najlepsze szanse na powrót do zdrowia i komfortu życia codziennego.