Eozynofilowe zapalenie przełyku to przewlekła choroba zapalna, która w ostatnich latach jest coraz częściej diagnozowana. Charakteryzuje się obecnością nadmiernej liczby eozynofili – specyficznych białych krwinek odpowiedzialnych za reakcje alergiczne – w tkance przełyku.
Czym jest eozynofilowe zapalenie przełyku?
Eozynofilowe zapalenie przełyku to schorzenie, w którym ściana przełyku ulega przewlekłemu zapaleniu z powodu nagromadzenia eozynofili. W prawidłowych warunkach te komórki odpornościowe nie występują w przełyku, jednak w przypadku EoE ich liczba może wzrosnąć nawet do kilkuset w jednym polu widzenia pod mikroskopem.
Choroba dotyka głównie mężczyzn i może wystąpić w każdym wieku, choć najczęściej diagnozuje się ją u dzieci i młodych dorosłych. Szacuje się, że częstość występowania wynosi około 1-4 przypadki na 10 000 osób, przy czym liczba diagnoz stale wzrasta.
Przyczyny powstania choroby
Eozynofilowe zapalenie przełyku ma złożoną etiologię, w której kluczową rolę odgrywają:
Czynniki genetyczne – choroba często występuje rodzinnie, co sugeruje predyspozycje genetyczne. Mutacje w genach kodujących białka odpowiedzialne za barierę nabłonkową przełyku mogą zwiększać ryzyko rozwoju EoE.
Alergie pokarmowe – najczęstszą przyczyną są reakcje alergiczne na białka pokarmowe, szczególnie mleko krowie, jaja, pszenicę, soję, orzechy i owoce morza. Te same alergeny, które wywołują klasyczne reakcje alergiczne, mogą prowadzić do zapalenia przełyku.
Alergie wziewne – pyłki roślin, roztocza kurzu domowego czy sierść zwierząt również mogą przyczyniać się do rozwoju choroby, szczególnie u osób z astmą lub alergicznym nieżytem nosa.
Objawy eozynofilowego zapalenia przełyku
Symptomy różnią się w zależności od wieku pacjenta:
U dzieci najczęściej występują:
- Trudności z połykaniem
- Unikanie pokarmów stałych
- Wymioty po posiłkach
- Ból brzucha
- Opóźnienie wzrostu
U dorosłych dominują:
- Dysfagia (trudności w połykaniu)
- Uczucie „zaklinowania” pokarmu w przełyku
- Ból w klatce piersiowej
- Zgaga oporna na leczenie inhibitorami pompy protonowej
- Nawracające przypadki zatrzymania kęsa pokarmowego
Diagnostyka
Rozpoznanie eozynofilowego zapalenia przełyku wymaga przeprowadzenia endoskopii górnego odcinka przewodu pokarmowego z pobraniem wycinków do badania histopatologicznego. Podczas badania endoskopowego można zaobserwować charakterystyczne zmiany, takie jak:
- Podłużne bruzdy na powierzchni przełyku
- Białawe wysypki lub placki
- Zwężenia lub pierścienie w przełyku
- Zwiększoną kruchość błony śluzowej
Kluczowe dla rozpoznania jest stwierdzenie w badaniu mikroskopowym obecności co najmniej 15 eozynofili w jednym polu widzenia przy dużym powiększeniu, przy jednoczesnym wykluczeniu innych przyczyn eozynofilii przełyku.
Leczenie
Terapia eozynofilowego zapalenia przełyku opiera się na trzech głównych strategiach:
Leczenie dietetyczne – eliminacja alergenów pokarmowych jest często najskuteczniejszą metodą. Stosuje się diety eliminacyjne, najczęściej wykluczające 6 głównych alergenów (mleko, jaja, pszenicę, soję, orzechy, owoce morza) lub diety oparte na aminokwasach.
Farmakoterapia – stosuje się głównie:
- Miejscowe kortykosteroidy (flutykazon, budesonid)
- Inhibitory pompy protonowej w wysokich dawkach
- W ciężkich przypadkach biologiczne leki przeciw-IL-5
Mechaniczne poszerzanie przełyku – w przypadku znaczących zwężeń konieczne może być endoskopowe poszerzanie przełyku.
Rokowanie
Eozynofilowe zapalenie przełyku to choroba przewlekła wymagająca długotrwałego leczenia i monitorowania. Przy odpowiedniej terapii większość pacjentów osiąga poprawę kliniczną i histologiczną. Kluczowe jest wczesne rozpoznanie i wdrożenie leczenia, aby zapobiec powikłaniom takim jak zwężenia przełyku czy perforacja podczas połykania.
Regularna kontrola gastroenterologiczna i współpraca z dietetykiem są niezbędne dla osiągnięcia długotrwałej remisji choroby.