Objawy chorych zatok i nosa

Jak działają zatoki i dlaczego chorują?

Zatoki przynosowe obejmują cztery główne pary komór powietrznych: zatoki czołowe, szczękowe, sitowe i klinowe. Każda z nich połączona jest z jamą nosową wąskimi kanalikami, dzięki którym powietrze swobodnie krąży, a śluz odpływa do nosa. Gdy ujścia zatok zostają zablokowane, dochodzi do zastoju wydzieliny i namnażania drobnoustrojów. To podstawowy mechanizm prowadzący do chorób zatok.

Najczęstsze przyczyny tych zaburzeń to:

• infekcje wirusowe i bakteryjne,

• alergiczny nieżyt nosa,

• polipy nosa,

• skrzywiona przegroda nosa,

• przerost małżowin nosowych,

• przewlekła ekspozycja na zanieczyszczenia,

• wady anatomiczne zatok,

• problemy stomatologiczne (szczególnie w okolicy zatok szczękowych).

Zatoki – objawy, które powinny zwrócić uwagę

Chore zatoki i ich objawy mogą być bardzo różnorodne, bo zależą od lokalizacji zapalenia oraz mechanizmu choroby. Wiele z nich przypomina zwykłe przeziębienie, przez co pacjenci często zgłaszają się do specjalisty dopiero wtedy, gdy problem trwa tygodniami.

Do najczęstszych objawów chorób zatok należą:

1. Ból i ucisk w obrębie twarzy

To jeden z najbardziej charakterystycznych symptomów. W zależności od rodzaju zatok ból może występować:

• nad oczami (zatoki czołowe),

• pod oczami i w policzkach (zatoki szczękowe),

• między oczami (zatoki sitowe),

• w okolicy potylicy (zatoki klinowe).

Ból często nasila się przy pochylaniu głowy, wysiłku czy zmianie pozycji.

2. Zatkany nos i problemy z oddychaniem

Obrzęk błony śluzowej i nadprodukcja śluzu prowadzą do trudności z oddychaniem przez nos. Z czasem pacjent może oddychać tylko przez usta, co dodatkowo podrażnia gardło.

3. Wydzielina z nosa i spływanie po tylnej ścianie gardła

W chorobach zatok wydzielina bywa gęsta, żółta lub zielona. Często spływa do gardła, powodując kaszel, chrypkę i drapanie.

4. Zaburzenia węchu i smaku

Stan zapalny może ograniczać zdolność do rozpoznawania zapachów, a w zaawansowanych przypadkach prowadzić do całkowitej utraty węchu.

5. Bóle głowy

Przewlekłe bóle głowy, zwłaszcza poranne, mogą świadczyć o niedrożności zatok. To jeden z najczęściej ignorowanych objawów.

6. Gorączka i ogólne osłabienie

Przy bakteryjnym zapaleniu zatok często pojawia się podwyższona temperatura, zmęczenie i uczucie rozbicia.

7. Nieprzyjemny zapach z ust

Zalegająca wydzielina i stan zapalny powodują specyficzny, trudny do usunięcia zapach.

8. Ból zębów

Zatoki szczękowe znajdują się blisko korzeni górnych zębów, dlatego ich stan zapalny może dawać objawy podobne do problemów stomatologicznych.

Najczęstsze choroby zatok i ich charakterystyczne objawy

Ostre zapalenie zatok

Ostre zapalenie zatok rozwija się zazwyczaj po infekcji wirusowej. Objawy nasilają się szybko i trwają do 4 tygodni. Charakterystyczne są ból twarzy, gorączka i gęsta wydzielina.

Przewlekłe zapalenie zatok

Przewlekłe zapalenie zatok trwa powyżej 12 tygodni. Objawy są łagodniejsze, ale uporczywe: przewlekły katar, zaburzenia węchu, uczucie „pełnej głowy” i zmęczenie.

Zapalenie zatok alergicznych

U osób z alergią objawy mogą pojawiać się sezonowo lub całorocznie. Przeważa uczucie zatkania, kichanie i wodnista wydzielina.

Polipy nosa i zatok

To miękkie, nienowotworowe zmiany, które blokują ujścia zatok. Polipy zatok powodują przewlekłą niedrożność nosa, zaburzenia węchu i nawracające infekcje.

Zatokopochodne bóle głowy

Charakteryzują się uciskiem w okolicy zatok, nasilającym się przy pochylaniu. Często mylone są z migreną.

Przeziębienie zatok – jak je rozpoznać i dlaczego nie warto go bagatelizować?

Choć wiele osób myli je ze zwykłym katarem, przeziębienie zatok to stan, w którym dochodzi do obrzęku błony śluzowej i utrudnienia odpływu wydzieliny z komór zatokowych. W efekcie śluz zaczyna zalegać, co wywołuje charakterystyczne objawy: ucisk w okolicy czoła i policzków, ból nasilający się przy pochylaniu, zatkany nos oraz uczucie tzw. „pełnej głowy”. Przeziębienie zatok często pojawia się po wychłodzeniu organizmu lub po przebyciu infekcji wirusowej. Choć na początku ma łagodny przebieg, nieleczone może łatwo przejść w zapalenie bakteryjne. Dlatego ważne jest szybkie działanie – nawilżanie śluzówki, płukanie nosa, odpoczynek oraz w razie potrzeby konsultacja z laryngologiem. Wczesne rozpoznanie i odpowiednia reakcja pozwalają uniknąć przewlekłych dolegliwości i częstych nawrotów choroby.

Diagnostyka chorób zatok

Aby precyzyjnie ustalić przyczynę objawów, stosuje się:

• endoskopię nosa i zatok,

• tomografię komputerową,

• badania bakteriologiczne wydzieliny,

• testy alergiczne,

• ocenę drożności nosa.

Badania te pomagają ocenić stan błony śluzowej, obecność polipów, obrzęk, skrzywienie przegrody czy blokady ujść zatok.

Leczenie chorób zatok – skuteczne metody

Leczenie zależy od rodzaju choroby, stopnia nasilenia objawów i obecności czynników towarzyszących.

Leczenie farmakologiczne

• antybiotyki (w przypadku infekcji bakteryjnej),

• sterydy donosowe redukujące obrzęk,

• leki przeciwhistaminowe przy alergii,

• preparaty obkurczające błonę śluzową,

• środki przeciwzapalne i przeciwbólowe.

Płukanie i nawilżanie nosa

Regularne płukanie zatok roztworami soli fizjologicznej pomaga usuwać zalegającą wydzielinę i poprawia wentylację zatok.

Leczenie zabiegowe

W przypadku przewlekłych chorób zatok lub polipów stosuje się nowoczesne operacje endoskopowe (FESS), które trwale poprawiają drożność nosa i zatok.

Do jakiego lekarza zgłosić się z problemami zatok?

Specjalistą zajmującym się diagnostyką i leczeniem chorób zatok u osób dorosłych jest laryngolog i w przypadku dzieci laryngolog dziecięcy. To lekarz, który przeprowadza badania endoskopowe, ocenia drożność zatok i dobiera odpowiednie leczenie farmakologiczne lub zabiegowe. W przypadku powiązań stomatologicznych pomocny może być także dentysta, a jeśli objawy mają podłoże alergiczne – alergolog.

Jak dbać o zdrowe zatoki na co dzień?

Aby zapobiegać nawrotom chorób i zmniejszyć nasilenie objawów, warto:

• regularnie nawilżać powietrze,

• unikać klimatyzacji i nagłych zmian temperatur,

• dbać o higienę nosa i płukać go w okresach infekcji,

• wzmacniać odporność dietą i aktywnością fizyczną,

• ograniczać kontakt z alergenami,

• unikać dymu papierosowego i smogu.

Zatoki objawy mogą być niezwykle uciążliwe i łatwo przechodzą w przewlekły stan, jeśli nie zostaną odpowiednio zdiagnozowane. Wczesna konsultacja z otolaryngologiem i właściwe leczenie pozwalają szybko wrócić do pełnego komfortu oddychania. Dbając o zdrowie zatok, dbamy o cały układ oddechowy – a tym samym o codzienne dobre samopoczucie.