Zapalenie zatok przynosowych może mieć podłoże bakteryjne i wirusowe oraz może pojawiać się u pacjentów praktycznie w każdym wieku. Warto jednak pamiętać o tym, że stany zapalne w obrębie zatok i nosa mogą być również następstwem infekcji grzybiczych. Zwykle tego rodzaju zmiany są konsekwencją przewlekłego zapalenia zatok, w przypadku którego ograniczenia fizjologicznej wentylacji wpływają na przyspieszony rozwój patogenów. Grzybica w nosie może objawiać się bólem głowy, obrzękiem nosa i powiek oraz uczuciem zatkanego nosa.
Czym jest grzybica zatok i nosa?
Zapalenie zatok to choroba, w przypadku której dochodzi do niekorzystnych zmian w obrębie błony śluzowej zatok. Stan zapalny może obejmować zarówno jedną zatokę, jak również patologiczne zmiany mogą dotyczyć kilku zatok przynosowych, w tym zatoki szczękowe, czołowe, sitowe czy zatokę klinową. Zazwyczaj stan zapalny powodowany jest przez wirusy lub grzyby, ale niekorzystne zmiany mogą mieć również etiologię grzybiczą. Grzybica nosa i zatok może być wywoływana przez grzyby różnych gatunków, w tym choćby Candida czy Aspergillus. Patogeny mogą się łatwo namnażać w przypadku zaburzeń i spadku odporności, a w przebiegu choroby może dochodzić do poważnych zmian, w tym uszkodzenia okolicznych struktur czy rozwoju zakażenia w obrębie ośrodkowego układu nerwowego. Z uwagi na możliwe poważne konsekwencje zdrowotne grzybica w nosie zawsze wymaga podjęcia specjalistycznego leczenia.
Jakie są najczęstsze przyczyny niekorzystnych zmian?
Grzybica w nosie zwykle stanowi konsekwencję przewlekłego stanu zapalnego zatok. W jego przebiegu dochodzi do upośledzenia fizjologicznego procesu wentylacji zatok i rozwoju niekorzystnych zmian. Poza tym, istnieją inne czynniki, które mogą sprzyjać rozwojowi grzybicy. Na rozwój tego rodzaju stanów chorobowych szczególnie podatne są osoby, u których występują nieprawidłowości anatomiczne w obrębie nosa. Może to być na przykład przerost migdałków podniebiennych i migdałka gardłowego, a także skrzywiona przegroda nosa czy obecność polipów. Wśród innych czynników zwiększających ryzyko związane z rozwojem niekorzystnych zmian wymienia się pierwotne oraz nabyte niedobory odporności, a także powtarzające się infekcje dróg oddechowych, mukowiscydozę czy cukrzycę.
Zobacz także: Ostre zapalenie zatok – przyczyny, objawy, skuteczne leczenie
Jakie są typowe objawy grzybicy w nosie?
Grzybica w nosie to choroba, której zwykle towarzyszą dolegliwości bólowe głowy oraz wrażenie zatkania nosa. Poza tym, występować może katar oraz obrzęk powiek i nosa, a także nieprzyjemny zapach z ust. Pacjenci często uskarżają się również na osłabienie oraz w uczucie wpływania wydzieliny po tylnej ścianie gardła powodujące duży dyskomfort. W skrajnych przypadkach pojawiać się może również krwawienie z nosa.
Czym jest inwazyjne i nieinwazyjne zapalenie zatok?
Grzybicze zapalenie zatok podzielić można na inwazyjne i nieinwazyjne. W przypadku nieinwazyjnego zapalenia zatok wyróżnia się zmiany prowadzące do rozwoju grzybniaka oraz grzybicze zapalenie zatok o podłożu alergicznym. Inwazyjne grzybicze zapalenie zatok może mieć przebieg ostry i piorunujący, który zwykle dotyczy osób z zaburzeniem odporności. Choroba może prowadzić do rozwoju martwicy niedokrwiennej tkanek. W wyniku rozwoju choroby występować może uszkodzenie struktur czaszki oraz rozwój zakażenia w obrębie ośrodkowego układu nerwowego. Efektem tego rodzaju zmian mogą być poważne powikłania wewnątrzczaszkowe, a nawet zgon pacjenta.
W jaki sposób diagnozuję się grzybicę zatok?
W ramach diagnostyki wykonywane mogą być zarówno badania podmiotowe, jak i przedmiotowe. W ramach analiz laboratoryjnych wykonuje się oznaczenia, które umożliwiają ocenę pracy układu immunologicznego. Warto dodać, że w przypadku grzybicy zatok nie dochodzi do wzrostu wskaźników stanu zapalnego, który typowy jest dla zapalenia zatok o podłożu bakteryjnym. W ramach poszerzonej diagnostyki wykonywane mogą być badania obrazowe, w tym tomografia komputerowa zatok przynosowych czy RTG. Poza tym, przeprowadzane mogą być badania mikrobiologiczne i mykologiczne, które wymagają pobrania płynu lub wycinków z zatok metodą nakłucia lub endoskopową.
Jak leczy się grzybicę zatok?
Grzybica zatok i nosa wymaga konsultacji medycznej i wdrożenia specjalistycznego leczenia laryngologicznego. W ramach leczenia wykonywane może być postępowanie zabiegowe, które ma na celu usunięcie mas grzybiczych znajdujących się w zatokach oraz przywrócenie pacjentowi fizjologicznej wentylacji zatok. Zazwyczaj w tym wypadku wykonywany jest zabieg FESS, czyli funkcjonalna endoskopowa operacja zatok. Leczenie obejmować może również podawanie leków przeciwgrzybiczych, w tym amfoterycyny B, flukonazolu czy itrakonazolu. Terapia w tym wypadku zwykle ma charakter skojarzony, wymaga podawania kilku leków przeciwgrzybiczych oraz trwa ponad rok. W przypadku grzybicy zatok i nosa wykonuje się również płukanie zatok i jamy nosowej z użyciem soli fizjologicznej lub wody morskiej, jak również wykonywać można inhalacje. W wybranych przypadkach pacjentom podaje się niesteroidowe leki przeciwbólowe, leki przeciwhistaminowe lub preparaty o działaniu mukolitycznym, które rozrzedzają wydzielinę zalegającą w drogach oddechowych.